Научная реставрация артефактов найденных в курганах

Олжибек Максат, хранитель фонда Историко-краеведческий музей им. М.Тынышбаева области Жетісу, г. Талдыкорган Аннотация. Артефакты, найденные в курганных погребениях, являются ценными источниками по истории и культуре древних цивилизаций. После извлечения из археологической среды они подвергаются активным процессам разрушения, что обусловливает необходимость научной реставрации. В статье рассматриваются основные принципы и методы научной реставрации курганных находок, основанные на междисциплинарном подходе, минимальном вмешательстве и сохранении подлинности. Показано значение консервации и реставрации для долговременного хранения и научного изучения археологических артефактов. Ключевые слова: научная реставрация, курганы, археологические находки, консервация. Введение Научная реставрация артефактов из курганов основывается на междисциплинарном подходе, объединяющем методы археологии, материаловедения, химии и реставрационной практики. Её основная цель заключается не...

ӘДЕБИЕТ АЛЫПТАРЫНЫҢ ЖЕТІСУДАҒЫ САПАРЫ

Сайын Мұратбековтың артында мол әдеби мұрасы ғана емес, ел аузында жүрген талай естеліктер қалды. Жазушылар одағының Жетісу облыстық филиалының төрағасы Жангелді Немеребай екеуіміз жазушының туған інісі Ғалым Мұратбеков пен қарындасы Майра Мұратбековамен жуырда сұхбаттасқан едік. Әңгіме барысында көптеген қызықты естеліктер айтылды. Қаламгердің шығармашылығы туралы әңгіме өрбіді. Солардың ішінде мені ерекше толғандырып, жүрекке әсер еткен мына бір естелік болды. – 1964 жылдың жазы еді, – деп әңгімені Ғалым аға бастады. – Сайын ағам Тахауи Ахтанов пен Бердібек Соқпақбаевты өзі туып-өскен Қоңыр ауылына алып келді. Қоңыр ауылы – ол кезде Талдықорған облысы, Қапал ауданына қарайтын, мал шаруашылығы бригадасы бар үлкен елді мекен. Алматыдан шыққан Сайын ағалар 4 сағаттық жерге күндік жол жүрді. Мен ол кезде 16 жастамын. Ере шықтым. Жол-жөнекей олар ат басын тартып, тоқтаумен болды. Табиғаты жақсы, суы бар жерге аялдап, бір тынығып алады. Әңгімелері жол бойы тауысы...

ЖЕТІСУ МУЗЕЙЛЕРІ ҚЫЗЫЛОРДАДА

Өткен ғасырда өмір сүрген жетісулық тұлғалардың өмір жолдары Қызылорда қаласымен тікелей байланысты болған. ХХ ғасырдың басында ел ордасы болған Қызылордада алаш қайраткері Мұхамеджан Тынышбайұлы, ақын Ілияс Жансүгіров сынды тұлғалар қызмет етіп тер төксе, еңбек ерлері атанған Нұрмолда Алдабергенов пен Ыбырай Жақаев арасындағы достық пен өзара қызметтік қатынастары дәлел бола алады. Ақпан айының 23-25 күндері аралыңында Мұхамеджан Тынышбайұлы атындағы облыстық тарихи-өлкетану музейіне қарасты Нұрмолда Алдабергеновтың мемориалды музейі мен Ілияс Жансүгіровтың әдеби музейі Қызылорда облысында жылжымалы көрме ұйымдастырды. Мұндағы мақсат – музейаралық ынтымақтастықты нығайтуға, тарихи тұлғалар арасындағы рухани байланысты насихаттауға бағытталған. 213 ақпан күні Қызылорда қаласындағы облыстық тарихи-өлкетану музейіндеІлияс Жансүгіровтің әдеби музейінің «Ілияс Жансүгіров және Қызылорда кезеңі» атты жылжымалы көрмесі құрылып, салтанатты ашылуы өтті.Көрме «Музей...

ТУРКСИБ – ДОРОГА, КОТОРУЮ ПОСТРОИЛ НАРОД

В год рабочих профессий мы вспоминаем тех, кто своим трудом строил фундамент страны. Среди них – железнодорожники, посвятившие жизнь самой важной и значимой магистрали XX века – Туркестано-Сибирской железной дороге, известной всем как Турксиб.В этом году, приуроченном к рабочим профессиям,в нашем музее был создан специальный экспозиционный комплекс, посвящённый строительству Турксиба. Этоместо памяти, где каждый экспонат рассказывает о силе труда. В фондах музея собраны уникальные артефакты: дневники, документы, фотографии, награды. Через эти свидетельства оживает история, чувствуешь стук молотка, шум поезда, голос народа, строящего страну с нуля. Сегодня Казахстан – это тысячи километров железнодорожных путей, десятки магистралей, тысячи сотрудников в отрасли. Но был момент, когда на этой земле не было сквозного железнодорожного сообщения. Именно тогда, в 1927 году, началось строительство Туркестано-Сибирской магистрали – проекта, изменившего облик все...

Музейное дело: когда работа становится хранением времени

Музейное дело: когда работа становится хранением времени Работая в музее, мы часто слышим фразу: «Наверное, у вас тихая и спокойная работа». Да, тишина в зале – наш постоянный спутник. Но за ней скрывается кропотливый труд, тонкая ответственность и ежедневное соприкосновение с прошлым, которое требует бережного обращения. Музейное дело – это не только про экспозиции. Это про исследования, учёт, реставрацию, просвещение, память. Каждый предмет в фондах – это маленькая история, которую нужно изучить, сохранить, правильно оформить, а потом ещё и интересно рассказать о ней людям. Одно из главных испытаний – тонкая работа с экспонатами. Многие из них – уникальны и уязвимы: старинная бумага, керамика, металл, ткань. Требуется особый температурный режим, аккуратное перемещение, внимание к мельчайшим деталям. Мы не просто храним – мы сохраняем живую ткань истории. Есть и другой уровень сложности – работа с посетителями. Мы &...

ҚАЗАҚТЫҢ ТҰҢҒЫШ АТА ЗАҢЫНЫҢ АВТОРЫ

​Жетісудан Санк-Петербургке оқуға аттанған алғашқы қазақ Қазақ халқының басынан небір қиын кезеңдер өтті. Ұлт мүддесі жолында аянбай еңбек еткен тұлғаларымыз жетерлік. Жаугершілік замандарда, тәуелсіздік үшін күрес жолында да, ұлт тағдыры талай сынға түскенде де топтан жүйрік аттай сытылып шыққандар қаншама. Сондай тұлғалардың бірі – Алашқа адал қызмет еткен Барлыбек Сырттанұлы. Барлыбек Сырттанұлы 1866 жылдың 25 шілдесінде бұрынғы Жетісу облысы, Қапал уезіне қарасты Арасан болысындағы Қарашоқы жайлауында дүниеге келген. Барлыбектің әкесі де білікті, білімді, көреген адам болған. Келешекте заманның сан құбылатынын, болашақтың негізі білімде екенін білген Сырттан балаларының ішіндегі Тұрлыбек пен Барлыбекті алғашында 1874 жылы Қапалдағы қазақ балаларына арналған даярлық пансионатында екі жыл, одан кейін Жетісу облысындағы әскери генерал-губернатордың тағайындаған стипендиясы негізінде, Алматыдағы (бұрынғы Верный қаласындағы) классикалық ер балалар гимназиясында оқытады. Барл...

Жетісу өңіріндегі Жібек жолы бойында орналасқан ортағасырлық қалалар

азақ даласындағы ортағасырлық қалалар десе, алдымен Яссы, Түркістан, Сарайшық, Отырар, Сауран, Испиджап, Мерке, Сайран, Созақ, Суяб, Тараз қалалары еске түсетіні белгілі. Сондай қалалардың ішінде өзіндік маңызға ие қалалар Жетісу облысында да болған. Олардың қатарына көне Дүнгене (Екіоғыз), Қойлық, Ілебалық, Жаркент, Түргенкент және Алакөл ойпатындағы Гаган, Асусай, Жайпақ, Көктұма қалалары жатады. Қазақ даласында қалалардың салынуы VI ғасырдан бастау алады.Қазақстанның оңтүстік, орталық, жетісу өңірін мекен еткен халық мал, егіншілікпен ғана айналысып қоймай, өздері тұрған мекен-жайларға қалалар сала бастады.Екінші жағынан шығыс пен батысты жалғайтын сауда-керуен жолдары да өркениеттің дамуына өзіндік үлес қосты. Ол – ұлы Жібек жолы деп аталып,ежелгі Қытай, Үндістан мен Таяу Шығысты және Еуропаны байланыстырды.Ал, сондай жол тораптарының бір тармағы қазіргі Жетісу өңірі арқылы өтетін болған. Іле Алатауының теріскейіндегі Қастек, Алматы маңындағы шағын қалалар арқылыІле аңғары...

ДАЛАСЫ ДАСТАН, ҚОЙНАУЫ ҚАЗЫНА

Жетісу жері – тарихи құндылыққа бай өлке. Мұнда жылдар бойы жүргізілген қазба және зерттеу жұмыстары нәтижесінде көптеген археологиялық ескерткіш табылды. Ерте темір дәуірінен бастау алатын ежелгі сақ, үйсіндердің қорғандары, обалар, балбал тастар, орта ғасырға тиесілі көне қалалар, тастағы бейнелер мен жазулар, сондай-ақ, қазба жұмыстары кезінде табылған заттар – Жетісуды мекен еткен халықтардың мәдени-тарихи өмірін айқындайды. Жетісу жерінде ежелден сақтар және олардың мұрагері үйсіндер мекен етіп, өздерінің мәдени өмірін, өркениеті мен дәстүрін көрсетіп кетті. Оған археологиялық қазба жұмыстары мен зерттеулер куә. 1957 жылы көне қорымдар қатарына жататын сақтардың Бесшатыр қорғанына Кемел Ақышевтің экспедициясы жұмыс жүргізді. Қорым Кербұлақ ауданы, Іле өзенінің оң жағалауында, «Алтынемел» табиғи қорығының территориясында орналасқан. Зираттарда патша әулеті мен ақсүйектер жерленген. Мұнда үлкенді-кішілі 31 оба бары анықталды. Зерттеу барысында қазылғ...

ҒАСЫР ЖЫРЛАҒАН ЖЫРАУ

Ғасыр жырлаған жырау Айтыс өнері – қазақтың ауыз әдебиеті арқылы ежелден әлі күнге дейін жалғасып келе жатқан қайталанбас поэзия жанры, дәуірлер бойы қалыптасқан халықтық дәстүрдің үлкен түрі. Зерттеушілердің мәліметіне сүйенсек, айтыс өнерінің шығу тарихы сонау ертеден қалыптасқан деседі. Махмұд Қашқаридың «Диуани лұғат ат-түрік» атты жинағындағы «Қыс пен Жаздың айтысын», сондай-ақ, Қожа Ахмет Иассауидің «Диуани хикметіндегі» «Тозақ пен Пейіштің» айтысын дәлел ретінде айта аламыз. Қазақ айтысындай елге көптеп тараған сөз өнері өзге елде кездеспейді. Бұл – ақиқат! Бұл дегеніміз – қазақ халқының сөз өнеріне, жыраулық поэзияға, айтысқа деген ерекшелігін білдіреді. Тарихта елдің мәдени-рухани өміріне белсене араласып, ұлттық өнерімізді дамыту жолында елеулі еңбек еткен тұлғаларымыз аз емес. Солардың бірі – айтыс өнерінің жарық жұлдызы, жыршы, эпик, азаматтық саяси поэзияны қалыптастырушы, ақын Жамбыл Жабайұлы. Жамб...